Wisconsin.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| Wisconsin | |||||
|
|||||
| Przydomek: Badger State Stan borsuka |
|||||
| Dewiza: Forward | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Madison | ||||
| Największe miasto | Milwaukee | ||||
| Gubernator | Jim Doyle | ||||
| Język urzędowy | de iure brak de facto angielski |
||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 23 miejscu 169 790 km² |
||||
| Populacja (2000) |
na 16 miejscu 5 453 896 |
||||
| Gęstość zaludnienia (2000) |
na 24 miejscu 38,13 /km² |
||||
| Wejście do Unii • kolejność |
|||||
| Strefa czasowa | Central: UTC-6/-5 | ||||
| Szerokość geograficzna | 42°30'N - 47°3'N | ||||
| Długość geograficzna | 86°49'W - 92°54'W | ||||
| Szerokość Długość |
420 km 500 km |
||||
| ISO 3166-2 | US-WI | ||||
Wisconsin – stan na środkowym wschodzie Stanów Zjednoczonych. Wisconsin położone jest pomiędzy Jeziorem Górnym na północy i Jeziorem Michigan na wschodzie. Na zachodzie graniczy ze stanem Minnesota, na południowym zachodzie ze stanem Iowa, na południu z Illinois, a na północnym wschodzie z Michigan. Obszar całego stanu jest w większości nizinny i występują tu liczne jeziora polodowcowe.
Według spisu powszechnego z 2001 r. Wisconsin ma 5 285 604 mieszkańców, w tym 505 358 to Amerykanie polskiego pochodzenia – Polonia. Stanowi ona aż 9,6% ogółu ludności stanu, co jest największym udziałem ze wszystkich zjednoczonych stanów Ameryki. Zdecydowana większość Amerykanów polskiego pochodzenia nie mówi po polsku ani nie ma głębszych związków z Polska. Zauważyć należy, ze wśród znanych przedstawicieli naszej grupy etnicznej są m.in.: bp David Zubik – katolicki biskup w Green Bay, bp Jerome Listecki – katolicki biskup w La Crosse, bp Raphael Fliss – katolicki biskup w Superior, Dave Cieslewicz – mayor (burmistrz) Madison, stolicy stanu Wisconsin. Ewenementem w skali Polonii jest osiedlanie się Polaków w Wisconsin Dells zajmujących się hotelarstwem. Wisconsin Dells jest największym ośrodkiem wakacyjnym nie tylko w stanie ale i na całym Środkowych Zachodzie. Parki wodne oraz atrakcje turystyczne, krajoznawcze i wypoczynkowe powodują, ze miasto z populacja około 2000 osób zamienia się w stolice wakacyjna Środkowego Zachodu. Miejsce to znane jest chyba każdemu Polakowi w Chicago i nie tylko. Rocznie Wisconsin Dells jest odwiedzane przez 3 miliony Amerykanów.
Miasta w stanie Wisconsin w których populacja przekracza 50 000 mieszkańców (dane z roku 2005):
- Milwaukee, pop. 578 887 (2 009 926 w metropolii), największe miasto
- Madison, pop. 221 551 (588 885 metropolia), stolica stanu
- Green Bay, pop. 101 203 (295 473 metropolia)
- Kenosha, pop. 95 240, część tzw. Chicagoland
- Racine, pop. 85 855, część Milwaukee metropolitan area
- Appleton, pop. 70 217 (213 102 metropolia)
- Waukesha, pop. 67 658, część metropolii Milwaukee
- Oshkosh, pop. 63 485 (159 008 metropolia)
- Eau Claire, pop. 62 570 (148 337 metropolia)
- Janesville, pop. 61 962 (154 794 metropolia)
- West Allis, pop. 58 798, część metropolii Milwaukee
- La Crosse, pop. 50 287 (128 592 metropolia)
edytuj Historia
- 1634 – na ziemie przyszłego stanu dociera francuski badacz Jean Nicolet
- 1672 – terytorium zostaje włączone do kolonialnych posiadłości Francji
- 1763 – własność Wielkiej Brytanii
- 1783 – Wielka Brytania przekazuje terytorium Stanom Zjednoczonym
- 1812 – Brytyjczycy ostatecznie opuszczają Wisconsin
- 29 maja 1848 – Wisconsin zostaje przyjęte do Unii (jako 30 stan)
edytuj Przemysł i bogactwa naturalne
- Rolnictwo
- uprawa kukurydzy, roślin strączkowych, buraków, owsa, kapusty i żurawiny
- hodowla bydła (głównie mlecznego), trzody chlewnej i drobiu
- Przemysł maszynowy, spożywczy, metalowy, transportowy, papierniczy i drzewny
- Handel i usługi
- Sławni ludzie: Alfred Lunt, Georgia O'Keeffe, Spenser Tracy, Orson Welles, Tornton Wilder, William Harley, Bracia Davidson, Michael Ritchie, Donald Knuth
- Szkolnictwo wyższe: Szkolnictwo wyższe dzieli się na publiczne (stanowe) i prywatne. Sieć systemu uniwersyteckiego w stanie Wisconsin tworzy 26 uniwersytetów z prawem nadawania stopni bakalaureatu, magisterium oraz doktoratu (przeczytaj więcej: University of Wisconsin System ) z głównym ośrodkiem uniwersyteckim w stolicy stanu Madison. W stanie Wisconsin jest również sieć 16 koledżów technicznych Wisconsin Technical College System współdziałających z systemem uniwersyteckim (tzw. kredyty zdobyte na koledżu sa uznawane na uniwersytecie). Znane uniwersytety i koledże prywatne to: Marquette University, Beloit College, Viterbo University, Lawrence University, oraz wiele innych.
W Polsce znany jest University of Wisconsin - La Crosse, w miescie La Crosse na którym w latach 90. XX wieku studiowało wielu znanych dziś w Polsce polityków oraz ludzi biznesu (np. były prezes ORLEN-u, były przewodniczący rady nadzorczej TVP, a obecny prezes NBP, przewodnicząca KRRiT, szef kancelarii prezydenta RP, były wiceminister Integracji Europejskiej i Skarbu, były dyrektor w mieście stołecznym Warszawy) .
edytuj Zobacz też
- historia Stanów Zjednoczonych
- podział terytorialny Stanów Zjednoczonych
- Wisconsin (zlodowacenie)
- Wisconsin (rzeka)
|
|||||||||||||