Luksemburg.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| Grand-Duché de Luxembourg Großherzogtum Luxemburg Grousherzogdem Lëtzebuerg Wielkie Księstwo Luksemburga |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (luks.) Mir wëlle bleiwe wat mir sin (Chcemy pozostać tym, czym jesteśmy) |
|||||
| Hymn: Ons Hémécht | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | luksemburski, francuski, niemiecki |
||||
| Stolica | Luksemburg | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia konstytucyjna | ||||
| Głowa państwa | wielki książę Henryk | ||||
| Szef rządu | premier Jean-Claude Juncker |
||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
166. na świecie 2 586 km² 0% |
||||
| Liczba ludności (2006) • całkowita • gęstość zaludnienia |
168. na świecie 474 413▲ 183,45 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | 1 euro = 100 eurocentów (EUR, €)
1 frank luksemburski = 100 centymów (LUF) (do 31.12.2001 r.) |
||||
| Niepodległość | od Holandii 11 maja 1867 |
||||
| Strefa czasowa | UTC +1 - zima UTC +2 - lato |
||||
| Kod ISO 3166 | LU | ||||
| Domena internetowa | .lu | ||||
| Kod samochodowy | L | ||||
| Kod telefoniczny | +352 | ||||
 |
|||||
Luksemburg, Wielkie Księstwo Luksemburga (Lëtzebuerg) to państwo położone w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od południa, Niemcami od wschodu i z Belgią od zachodu i północy. Państwo członkowskie Unii Europejskiej.
- Całkowita granica lądowa: 359 km
- Długość wybrzeża: 0 km
- Długość granic z sąsiadującymi państwami: Belgia 148 km, Francja 73 km, Niemcy 138 km
- Najwyższy punkt: Kneiff 560 m n.p.m.
- Najniższy punkt: rzeka Mozela 133 m
Spis treści |
edytuj Historia
Wraz z Burgundią jako wiano znalazł się z początkiem XVI wieku w rękach Habsburgów, najpierw austriackich, potem hiszpańskich. Włączony do Francji przez Napoleona. Według ustaleń kongresu wiedeńskiego w 1815 Wielkie Księstwo Luksemburga uzyskało niezależność i zostało związane ze Zjednoczonym Królestwem Niderlandów unią personalną. Mimo niepodległości stacjonowały w nim garnizony pruskie. W 1839 w efekcie ustaleń konferencji londyńskiej utraciło znaczną (zamieszkaną głównie przez Walonów) część terytorium na rzecz nowo utworzonej Belgii. Od 1842 w unii celnej ze Związkiem Niemieckim, po I wojnie światowej z Belgią. Kraj zyskał pełną niepodległość w 1867, w 1890 zerwano unię personalną z Holandią.
Zajęty przez III Rzeszę w 1940, stał się częścią tzw. Wielkich Niemiec. Działał tu jeden z najbardziej prężnych ruchów oporu. Jego dziełem był m.in. jedyny udany w okupowanej Europie strajk antynazistowski. Wyzwolony przez siły alianckie w grudniu 1944 i styczniu 1945.
Po wojnie najpierw w unii celnej (1944) Benelux (razem z Belgią i Holandią), potem od 25 marca 1957 w Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej jako członek założyciel. Obecnie jedno z najbogatszych państw kontynentu skutecznie przyciągające kapitał zagraniczny (siedziby ponad 100 banków) i emigrantów z innych krajów np. Niemiec.
edytuj Gospodarka
Kraj bardzo wysoko rozwinięty o dominującej roli usług (70% produktu krajowego brutto), zwłaszcza sektora finansowego w gospodarce. Rozwój gospodarczy w integracji z Belgią (od 1921), krajami Beneluxu (1960), EWG (1958). Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosi 80,47 tysięcy dolarów amerykańskich (2006). Luksemburg jest jednym z głównych ośrodków finansowych świata. Siedziba 166 Banków, w tym Europejskiego Banku Inwestycyjnego Unii Europejskiej. Podatki stanowią 37% PKB Luksemburga. Luksemburg ma drugie, najwyższe na świecie po Liechtensteinie PKB per capita.
Od 1 listopada 2007 rynek pracy Luksemburga zostaje otwarty dla Polaków.[1]
edytuj Przemysł
Rozwinięte hutnictwo żelaza (importowane rudy żelaza i złom), głównie w Esch-sur-Alzette i Differdange. Największa w świecie produkcja stali na 1 mieszkańca — 8,7 t (1991). Przemysł metalowy, maszynowy, chemiczny (tworzyw sztucznych, gumowych), spożywczy (głównie piwowarski), skórzany, cementowy. Ok. 60% energii elektrycznej dostarczają hydroelektrownie. Produkcja energii elektrycznej na 1 mieszkańca 3,6 tys. kWh (1990).
edytuj Rolnictwo
Podstawą intensywnego rolnictwa jest uprawa zbóż (pszenica, jęczmień), ziemniaków, buraków cukrowych i winorośli w dolinie rzeki Mozeli. Hodowla bydła, trzody chlewnej i drobiu. Produkcja żywności nie pokrywa zapotrzebowania krajowego.
edytuj Turystyka
Duże znaczenie ma turystyka. Luksemburg w 1991 odwiedziło ok. 860 tys. turystów zagranicznych. Głównie ośrodki turystyczne: miasto Luksemburg, Vianden oraz dolina rzeki Mozeli i Ardeny.
edytuj Ludność
Luksemburczycy w kraju stanowią 73% ludności, ponadto: Portugalczycy (6%), Włosi (5%), Francuzi (3,4%), Belgowie, Niemcy. 95% społeczeństwa jest wyznania rzymskokatolickiego.Bardzo wolny wzrost liczby ludności (364 tys. — 1980, 382 tys. — 1990), spowodowany małym przyrostem naturalnym - ok. 2‰ rocznie. średnia gęstość zaludnienia to 151 mieszkańców na km². W miastach mieszka 86% ludności (2000). Głównie miasta (poza stolicą): Esch-sur-Alzette, Differdange. W usługach pracuje ok. 67% ludności zawodowo czynnej, w przemyśle i budownictwie — 29%, pozostała część w — rolnictwie. Poziom bezrobocia jest niski 1,6% (2000) — jeden z najniższych w Europie.
edytuj Języki
W Luksemburgu w użyciu są trzy języki. Język luksemburski jest językiem, którego większość Luksemburczyków uczy się od wczesnego dzieciństwa w domu. W szkołach podstawowych naucza się przede wszystkim po luksembursku, w szkołach średnich zaś po niemiecku lub francusku. Wszyscy Luksemburczycy znają luksemburski i niemiecki na poziomie języka ojczystego, większość zna także w mniejszym lub większym stopniu francuski. Gazety drukują artykuły przede wszystkim po niemiecku, czasem jednak także po francusku i luksembursku. Luksemburskie kanały telewizje nadają prawie wyłącznie po luksembursku, chociaż dostępne są także kanały zagranicze po francusku i niemiecku. Według licznych badań, 75% Luksemburczyków mówi na co dzień po luksembursku, również młodzież pisze do siebie wiadomości tekstowe w tym języku, odbywaja się w nim także obrady parlamentu, chociaż wszystkie ustawy spisywane są po francusku. Do uzyskania obywatelstwa niezbędne jest zdanie państwowego egzaminu z języka luksemburskiego. Dodatkowo 13% mieszkańców (głównie portugalskich imigrantów) zna język portugalski, powszechna jest znajomość języka angielskiego. Język luksemburski został wystandaryzowany dopiero w latach siedemdziesiątych i od tamtej pory przeżywa renesans, także wśród młodego pokolenia, gdyż wcześniej był przede wszystkim mówionym dialektem niemieckiego, używanym tylko w sferze prywatnej.
edytuj Polityka
Według konstytucji uchwalonej w 1868 (zmiany 1919, 1948, 1956) dziedziczna monarchia konstytucyjna (wielkie księstwo). Głową państwa jest wielki książę, który powołuje rząd (z premierem na czele) odpowiedzialny przed 1-izbowym parlamentem. Władza ustawodawcza należy do wielkiego księcia i Izby Deputowanych (60 członków o kadencji 5-letniej) wybieranej w 4 okręgach w głosowaniu powszechnym i proporcjonalnym. Organem doradczym wielkiego księcia jest powoływana przez niego (dożywotnio) Rada Stanu (21 członków). Luksemburg należy do Beneluxu.
- Zobacz też: Ustrój polityczny Luksemburga
edytuj Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Luksemburga.Luksemburg jest podzielony na 3 dystrykty, te zaś na 12 kantonów:
|
|||||||||||||
edytuj Demografia
edytuj Galeria
 Stadion klubu |
edytuj Zobacz też
- miasto Luksemburg
- hymn narodowy, godło Luksemburga, flaga Luksemburga
- Władcy Luksemburga, Wielcy Książęta Luksemburga, Luksemburgowie
- Ustrój polityczny Luksemburga
edytuj Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Najwyższy Czas!, 13.10.2007, nr 41/2007, str.VI
|
||||||||||||||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
|||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||
|
||||||||||||||||
