Język perski.html



فارسی (Fārsī) پارسی (Pārsī)
Obszar	Iran, Afganistan, Bahrajn, Tadżykistan i inne
Liczba mówiących	62 miliony
Ranking	29.
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie  Języki indoirańskie   Języki irańskie    Język perski
Pismo	arabski
Status oficjalny
Język urzędowy	Iran, Afganistan, Tadżykistan
Regulowany przez	Farhangestān - Akademia Języka i Literatury Perskiej
Kody języka
ISO 639-1	fa
ISO 639-2	per/fas
SIL	PRS
Występowanie
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Perska wersja językowa (fa) Wikipedii

Język perski (nowoperski, farsi, per. فارسی albo پارسی) - język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.

Do najważniejszych odmian języka perskiego, klasyfikowanych także jako odrębne języki, zalicza się: gilani, mazandarani, luri, bahtiari (Iran), hazaragi i aimak (Afganistan) oraz gurani (Irak). Natomiast tadżycki, również klasyfikowany jako odmiana perskiego lub odrębny język, uznany został za oficjalny język Tadżykistanu.

Język perski jako język urzędowy Iranu funkcjonuje pod nazwą farsi = 'język perski', a jako język urzędowy Afganistanu (obok języka paszto) - dari = 'język dworski' lub kabuli = 'język kabulski'. Kwestią dyskusyjną dla wielu językoznawców pozostaje status dari - czy jest to dialekt perskiego, czy też osobny, bardzo bliski perskiemu, język.

Rozwój języka perskiego można podzielić na trzy epoki:

• staroperska (VI-IV w. p.n.e.) - zabytki języka staroperskiego zapisane pismem klinowym,
• średnioperska (III w. p.n.e. - VIII w. n.e.) - epoka języka pahlawi,
• nowoperska (od IX w. n.e.) - z językiem perskim zapisywanym alfabetem arabskim - zwłaszcza w kaligrafii nastaligh i szakaste.

Nie można jednak przedstawić tego rozwoju w postaci prostej. Jest to raczej linia łamana, ponieważ ani średnioperski nie jest bezpośrednim kontynuantem staroperskiego; ani nowoperski nie kontynuuje w pełni średnioperskiego. Sytuacja ta jest wynikiem skomplikowanych zjawisk społeczno-kulturowo-politycznych.

edytuj Fonetyka

Irański perski ma sześć samogłosek i dwadzieścia trzy spółgłoski.

edytuj Samogłoski

Diagram perskich samogłosek

Samogłoski wykazują duże zróżnicowanie między dialektami. Język staroperski miał fonemiczny iloczas, ale w języku współczesnym różnice długości przeszły w różnice jakości. Nie ma tonów, a akcent dynamiczny pada z reguły na ostatnią sylabę.

edytuj Spółgłoski

edytuj Morfologia