Gorlice.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Współrzędne: 49°39′0″N 21°10′0″E / 49.65, 21.16667

Gorlice
Panorama miasta
Kolaż Gorlic: panorama, ratusz, pierwsza na świecie uliczna lampa naftowa, Dwór Karwacjanów, ul. 3 maja
Herb Flaga
Herb Gorlic Flaga Gorlic
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina
 - rodzaj		 Gorlice
miejska
Założono 1354
Prawa miejskie 1354
Burmistrz Kazimierz Sterkowicz
(e-mail)
Powierzchnia 23,56 km²
Położenie (punkt) 49° 39' N
21° 10' E
Ludność (2006)
• liczba
• gęstość
28 645
1217 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 18
Kod pocztowy 38-300 i 38-320
Tablice rejestracyjne KGR
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Gorlice"
Gorlice
TERC10
(TERYT)		 2121605011
SIMC10 0959903
Miasta partnerskie Węgry Pápa
Słowacja Bardejov
Węgry Nyíregyháza
Ukraina Kałusz
Urząd miejski3
Rynek 2 38-300 Gorlice
tel. 18 353-62-00; faks 18 353-67-16
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Rynek w Gorlicach

Gorlice – miasto i gmina w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim (siedziba powiatu od 1865). Przed 1945 Gorlice należały do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do niewielkiego województwa nowosądeckiego. Gorlice leżą na północnej granicy Beskidu Niskiego. Przyległą część Beskidu Niskiego powszechnie nazywa się Beskidem Gorlickim.

Według danych z 31 grudnia 20062, miasto miało ok. 28 645 mieszkańców.

Spis treści

edytuj Środowisko naturalne

Według danych z 20026, miasto Gorlice ma obszar 23,56 km², w tym:

  • użytki rolne: 61%
  • użytki leśne: 10%

Miasto stanowi 2,44% powierzchni powiatu.

edytuj Demografia

Dane z 31 grudnia 20062:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 28 645 100 14 981 53 13 664 47
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		 1217 635 582

Według danych z 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1459,33 zł.

edytuj Historia

Kościół po bitwie gorlickiej

W roku 1354 Dersław I Karwacjan otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego przywilej utworzenia miasta Gorlic u zbiegu rzek: Ropy i Sękówki. Zgodnie z pierwszymi zapiskami pierwsi osadnicy przybyli z miasta Görlitz na Łużycach. W drugiej połowie XVI wieku dziedzicami Gorlic zostaje rodzina Pieniążków herbu Odrowąż. W 1625 roku połowę miasta wykupiła rodzina Rylskich będących w czasie "potopu" po stronie najeźdźcy, natomiast Pieniążkowie byli stronnikami króla Jana Kazimierza.

Miasto Gorlice szybko stało się ośrodkiem rzemieślniczo-handlowym.

W XIX wieku region gorlicki stał się kolebką przemysłu naftowego. W latach 1853-1858 swoją pracownię miał tutaj Ignacy Łukasiewicz, farmaceuta, konstruktor lampy naftowej, ojciec przemysłu naftowego.

W 1895 założyciele spółki "Bergheim i Mac Garvey", Kanadyjczyk William Henry Mac Garvey i austriacki bankier Johan Bergheim uzyskali koncesję na założenie Galicyjskiego Karpackiego Naftowego Towarzystwa Akcyjnego z siedzibą w Gliniku Mariampolskim, a ich zakład zaczął funkcjonować jako samodzielna Fabryka Maszyn i Narzędzi Wiertniczych w Gliniku Mariampolskim.[1]

W 1865 Gorlice stały się miastem powiatowym.

W roku 1869 okolice Gorlic opisał m.in. Wincenty Pol; " Na obszarze Wisłoki uderza nas fakt inny; całą tę okolicę, którą obszar Wisłoki, Ropy, Jasły, Jasełki i średniego Wisłoka zajmuje, osiedli tak zwani Głuchoniemcy od dołów Sanockich począwszy, to jest od okolicy Komborni, Haczowa, Trześniowa aż po Grybowski dział: Gorlice, Szymbark i Ropę od wschodu na zachód, ku północy aż po ziemię Pilźniańską która jest już ziemią województwa Sandomierskiego. Cała okolica Głuchoniemców jest nowo-siedlinami Sasów; jakoż strój przechowali ten sam co węgierscy i siedmiogrodzcy Sasi. Niektóre okolice są osiadłe przez Szwedów, ale cały ten lud mówi dzisiaj na Głuchoniemcach najczystszą mową polską dijalektu małopolskiego, i lubo z postaci odmienny i aż dotąd Głuchoniemcami zwany, nie zachował ani w mowie ani w obyczajach śladów pierwotnego swego pochodzenia, tylko że rolnictwo stoi tu na wyższym stopniu, a tkactwo jest powołaniem i głównie domowem zajęciem tego rodu ". [2]

Rozwój miasta przerwała pierwsza wojna światowa. Pod Gorlicami, po wielkiej, bitwie 2 maja 1915, został przerwany front rosyjski. Gen. Tadeusz Rozwadowski jako dowódca 12 Brygady Artylerii w 12 "Krakowskiej" Dywizji Piechoty odegrał jedną z kluczowych ról w tej majowej bitwie. Za główne źródło sukcesu 12 DP w pierwszym dniu bitwy, uznano współdziałanie artylerii z piechotą. Dokonany przez artylerię 12 DP wyłom w linii obronnej wroga zaczął się rozszerzać, co umożliwiło zdobycie Gorlic. Rozwadowski zastosował nowy sposób użycia artylerii i należy do twórców i prekursorów tzw. Ruchomej zasłony ogniowej, polegającej na tym, że ogień artyleryjski postępował tuż przed atakującą piechotą. Metoda ta bardzo szybko weszła na trwałe do niemieckiego regulaminu walki jako tzw. Feuerwalze, a do francuskiego jako barrage roulant i zastąpiła stosowane wcześniej wielogodzinne ostrzeliwanie pozycji wroga, po których następował pochłaniający liczne ofiary szturm wojsk. 17 maja pod Jarosławiem Rozwadowski samym systemem, jaki zastosował pod Gorlicami, czyli ogniem artylerii, powstrzymał kontrnatarcie Rosjan. Wprawiło to w zachwyt cesarza niemieckiego Wilhelma II .

Na skutek jednak samej bitwy a także trwających 126 dni, poprzedzających ją walk pozycyjnych zniszczeniu uległa większość zabudowy Gorlic.

edytuj Gospodarka

Miasto jest ośrodkiem przemysłu naftowego, maszynowego i drzewnego. W Gorlicach mieści się obszar przemysłowy podlegający Specjalnej Strefie Ekonomicznej EURO-PARK MIELEC.

 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Lista przedsiębiorstw w mieście zatrudniających ponad 500 osób:

  • Grupa Kapitałowa "Glinik" SA
  • Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacyjnych "Matizol" SA
  • Gorlickie Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego "Forest" Sp. z o.o.
  • "Polmocon" Sp.z o.o.

W rejonie gorlickim rozwija się agroturystyka.

edytuj Ciekawostki

Pierwsza na świecie uliczna lampa naftowa

Z wieży gorlickiego ratusza codziennie w południe odgrywany jest hejnał "Beskidzkie Echo".

Wychodnie skałek piaskowcowych w centrum miasta,w parku miejskim oraz skałki znajdujące się poniżej cmentarza wojskowego Gorlice-Sokół (nr 88) z okresu I wojny światowej.

Gorlice są jednym z głównych punktów na trasie Karpacko-Galicyjskiego Szlaku Naftowego, powstałego dla upamiętnienia faktu, że ten region stał się kolebką światowego przemysłu naftowego.

edytuj Administracja

Burmistrzowie Gorlic:

edytuj Podział administracyjny

edytuj Transport

edytuj Drogi krajowe i wojewódzkie

edytuj Koleje

Linie kolejowe:

Stacje kolejowe:

edytuj Sport

edytuj Większe kluby sportowe

edytuj Obiekty sportowe

  • Stadion OSiR – piłka nożna
  • Hala Widowiskowo-Sportowa OSiR – przystosowana do uprawiania dyscyplin sportowych: piłka ręczna, piłka nożna, koszykówka, siatkówka, badminton, tenis stołowy, unihok
  • Kryta Pływalnia "Fala"
  • Basen sezonowy (odkryty) OSiR
  • Sztuczne lodowisko OSiR
  • Sala gimnastyczna – Międzyszkolny Ośrodek Sportowy
  • Korty tenisowe
  • Strzelnica – Rejonowy Ośrodek Szkolenia LOK

edytuj Szlaki turystyczne

- od stacji PKP w Gorlicach przez: Łysą Górę do Szalowej
- od stacji PKP w Gorlicach przez: Magurę Małastowską do Bartnego

edytuj Instytucje wyznaniowe

edytuj Katolickie

edytuj Prawosławne

edytuj Protestanckie

edytuj Cmentarze

Cmentarz z I wojny światowej na Górze Cmentarnej

Nad miastem góruje cmentarz nr 91 na Górze Cmentarnej, a w okolicach Gorlic znajduje się wiele rozrzuconych po lasach i wzgórzach cmentarzy wojskowych z okresu I wojny światowej. Niektóre to prawdziwe arcydzieła architektury cmentarnej.

Cmentarze z I wojny w ramach "gniazda Gorlice"

  • nr 87 (Cmentarz Na Pocieszce) – ul. Łokietka (żółty żółty szlak turystyczny do Bielanki)
  • nr 88 – Gorlice-Sokół - (zielony zielony szlak turystyczny do Wapiennego)
  • nr 89 – ul. Kopernika (nieistniejący, szczątki żołnierzy przeniesiono, w latach 1961-62, na cmentarz na Górze Cmentarnej).
  • nr 90 – na zachodnim stoku Góry Cmentarnej (nieistniejący), znajdujący się na terenie cmentarza żydowskiego.
  • nr 91 – na szczycie Góry Cmentarnej
  • nr 98 – Gorlice-Glinik.

edytuj Muzea

Dwór Karwacjanów
  • Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza - ul. Wąska 7/9; tel. (0-18) 352-26-15
  • Muzeum Gorlickiego Kopalnictwa Naftowego - kopalnia "Magdalena", ul. Krakowska
  • Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów - oddział Galeria Sztuki "Dwór Karwacjanów" - ul. Wróblewskiego 10; tel. (0-18) 353-56-18

edytuj Pomniki

Imię nosiły lub noszą statki:

edytuj Osoby związane z Gorlicami

edytuj Gorliccy parlamentarzyści

Posłowie na Sejm VI kadencji:

Gorlice mają również swojego przedstawiciela w Senacie. W wyborach parlamentarnych w 2007 Janusz Sepioł (PO) został wybrany senatorem VII kadencji w okręgu krakowskim, otrzymując 301 893 głosy.

edytuj Honorowi obywatele miasta

edytuj Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ http://www.glinik.pl/293,historia_firmy.htm?action=more&id=5599
  2. ↑ Wincenty Pol. Historyczny obszar Polski; rzecz o dijalektach mowy polskiej. Kraków 1869.

edytuj Bibliografia

  1. Józef Barut: Gorlice. Studium historyczno-urbanistyczne miasta. Brzozów, Muzeum Regionalne PTTK Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego im. Adama Fastnachta, zlec. Muzeum Regionalne PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach, 1991. ISBN 83-900130-2-9. 
  2. Michał Klimecki: Gorlice 1915. Warszawa, "Bellona", 1991. ISBN 83-11-07938-2. 
  3. Bronisław Świeykowski: Z dni grozy w Gorlicach, od 25.IX.1914 do 2.V.1915. Kraków, Druk. Narodowa, 1991. 

edytuj Linki zewnętrzne

(Domyślnie zwinięte/rozwijalne)
p • d • e
Powiat gorlicki
Miasta
Biecz • Bobowa • Gorlice
Gminy miejskie
Gorlice
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie
p • d • e
Miasta województwa małopolskiego
Miasta powiatowe
Bochnia • Brzesko • Chrzanów • Dąbrowa Tarnowska • Gorlice • Kraków • Limanowa • Miechów • Myślenice • Nowy Sącz • Nowy Targ • Olkusz • Oświęcim • Proszowice • Sucha Beskidzka • Tarnów • Wadowice • Wieliczka • Zakopane
 Herb województwa małopolskiego
Miasta gminne
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.