Gliwice.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Współrzędne: 50°17′0″N 18°40′0″E / 50.28333, 18.66667

Gliwice
Panorama miasta
Gliwicka starówka
Herb Flaga
Herb Gliwic Flaga Gliwic
Dewiza: Stare miasto, nowy świat...
Województwo śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
 - rodzaj		 Gliwice
miejska
Prawa miejskie 1250
prezydent Zygmunt Frankiewicz
(e-mail)
Powierzchnia 134,20 km²
Położenie (punkt) 50° 17' N
18° 40' E
Wysokość 200 - 278 m n.p.m.
Ludność (2006)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
187 515 (2007)
1 490 os./km²
3 487 000 (GZW)
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 (+48) 032
Kod pocztowy 44-100 do 44-164
Tablice rejestracyjne SG
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Gliwice"
Gliwice
TERC10
(TERYT)		 2466011
SIMC10 0940000
Miasta partnerskie Niemcy Bottrop
Niemcy Dessau
Anglia Doncaster
Słowacja Kežmarok
Szwecja Nacka
Węgry Salgótarján
Francja Valenciennes
Urząd miejski3
ul. Zwycięstwa 21 44-100 Gliwice
tel. 032 231 30 41; faks 032 231 27 25
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Gliwice - Położenie miasta w konurbacji śląskiej
Gliwice - Podział miasta
Gliwice - Rynek z ratuszem.
Gliwice - Ratusz na rynku.
Gliwice - Rzeka Kłodnica.
Gliwice - Wieża ciśnień
Gliwice - Zamek Piastowski
Gliwice - Mury obronne
Gliwice - Ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej)
Gliwice - Wojewódzki Sąd Administracyjny

Gliwice (łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice, dawniej Glywice lub Gleywitze) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.

Miasto przyłączono do Polski w 1945 roku. W latach 1945-1950 należało do województwa śląskiego, zwanego również śląsko-dąbrowskim. W latach 1950-1998 miasto należało do województwa katowickiego.


Spis treści

edytuj Informacje ogólne

Miasto Gliwice według ostatnich danych zajmuje 17 miejsce na liście największych miast Polski według powierzchni, 18 miejsce na liście największych miast Polski według ludności oraz 4 miejsce na liście największych miast województwa śląskiego według ludności.[1]

edytuj Geografia

edytuj Położenie

Miasto Gliwice jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa śląskiego i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), na Wyżynie Katowickiej nad rzeką Kłodnicą.

Miasto sąsiaduje z miastem Zabrze oraz powiatem gliwickim i tarnogórskim.

edytuj Powierzchnia

edytuj Demografia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ludność Gliwic.
  • Wykres liczby ludności Gliwic na przestrzeni ostatnich 140 lat

Największą populację Gliwice odnotowały w 1988 r. – wg danych GUS 223 403 mieszkańców.

edytuj Podział administracyjny

edytuj Dzielnice

W dniu 14 września 2006 roku Rada Miejska na wniosek Prezydenta miasta zadecydowała o nowym podziale administracyjnym miasta. Gliwice zostały podzielone na 18 dzielnic o statusie osiedli, jednak ta uchwała Rady Miasta nie weszła w życie, gdyż została zakwestionowana przez wojewodę śląskiego z powodów formalnych. W lipcu 2007 roku Rada Miejska podjęła decyzję o przeprowadzeniu społecznych konsultacji w sprawie nowego podziału miasta. W dniu 22 lutego 2008 roku weszły w życie uchwały Rady Miejskiej w sprawie utworzenia 20 dzielnic o statusie osiedli, które mają stanowić jednostki pomocnicze miasta.

edytuj Osiedla mieszkaniowe

edytuj Toponimika nazwy

Dawniej historycy, głównie niemieccy, wiązali pochodzenie nazwy Gliwice/Gleiwitz (pisane również dawniej: Glywice czy Glewitze; łac. Glivitium) od czeskiego pojęcia chlewa (oboczność g do h). Taką tezę postawił między innymi autor pierwszej monografii miasta niemiecki autor Beno Nietsche. Stąd można stwierdzić, że XIII-wieczna nazwa miejscowa została powiązania z czeskim pochodzeniem. Twierdzenie Beno Nietschego zostało zweryfikowane przez niemieckich i polskich językoznawców i zastąpione dwiema innymi koncepcjami:

  1. Gliw albo Gliwa – to imię osobowe, które występowało na terenie Śląska w średniowieczu. W tym przypadku Gliwice posiadają nazwę patronimiczną utworzoną od imienia właściciela ziemi lub jej dzierżawcy, względnie założyciela, zasadźcy Gliwic.
  2. Gliw – w językach słowiańskich oznacza często teren gliniasty, obszar podmokły, wilgotny. Ciekawostką jest fakt, że w jęzkach słoweńskim, chorwackim i serbskim termin glive / gljive oznacza grzyby. Według tej wykładni nazwa Gliwic jest nazwą topograficzną, utworzoną od właściwości obszaru na którym założono miasto.

Jedna i druga teza ma swoich zwolenników i przeciwników, choć językoznawcy raczej skłonni się przychylać się do drugiej, topograficznej wykładni. W wielu opracowaniach niemieckich można się jeszcze spotkać z tezą wcześniejszą, powielaną bezpośrednio od Beno Nietschego.

edytuj Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Gliwic.

Kalendarium:

edytuj Architektura

Gliwice - Poczta główna
Gliwice - Radiostacja gliwicka
Gliwice - Fontanna z trzema faunami (Diabełki)
Gliwice - Dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim
Gliwice - Zabytkowy Hotel Diament przy ulicy Zwycięstwa

edytuj Budynki

edytuj Fontanny, pomniki, rzeźby

edytuj Miejsca

edytuj Inne obiekty

edytuj Cmentarze

  • Cmentarz Centralny, Gliwice, ul. Kozielska 120
  • Cmentarz Lipowy, Gliwice, ul. Okrzei
  • Cmentarz św. Wojciecha, Gliwice-Sobiszowice, ul. św. Wojciecha
  • Cmentarz wojenny żołnierzy Armii Czerwonej,
  • Cmentarz komunalny Gliwice-Ligota Zabrska, ul. św. Jacka
  • Cmentarz parafialny, Gliwice-Wójtowa Wieś, ul. Dolnej Wsi
  • Cmentarz wojenny żołnierzy francuskich, Gliwice, ul. Kozielska 29
  • Cmentarz parafialny, Gliwice-Sośnica, ul. Cmentarna
  • Cmentarz Starokozielski, Gliwce, ul. Kozielska
  • Cmentarz parafialny, Gliwice-Bojków, ul. Snopowa
  • Cmentarz parafialny, Gliwice-Sośnica, ul. Cmentarna
  • Cmentarz żydowski, Gliwice-Zatorze, ul. Poniatowskiego,

edytuj Muzea

edytuj Kościoły i związki wyznaniowe

Gliwice - Katedra św. Apostołów Piotra i Pawła
Gliwice - Kościół Wszystkich Świętych
Gliwice - Kościół św. Barbary
Gliwice - Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Gliwice Czechowice - Kaplica św. Jana Nepomucena z około 1900 roku.

edytuj Kościoły katolickie

edytuj Kościoły protestanckie

edytuj Inne

edytuj Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Szkoły w Gliwicach.

W Gliwicach znajdują się liczne placówki oświatowe publiczne i niepubliczne:

W mieście znajdują się również placówki oświatowe innego typu takie jak: szkoły sportowe, szkoły nauki języków obcych, centra kultury, itp.

edytuj Nauka

Gliwice - Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Na terenie miasta znajduje się wiele instytutów naukowo-badawczych. Część z nich to samodzielne instytucje, część należy do sieci Polskiej Akademii Nauk, a część to jednostki badawcze Politechniki Śląskiej.

Instytuty:

  • Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie
  • Instytut Chemii Nieorganicznej
  • Instytut Materiałów Ogniotrwałych
  • Instytut Metali Nieżelaznych
  • Instytut Metalurgii Żelaza im. Stanisława Staszica
  • Instytut Spawalnictwa
  • Politechnika Śląska:
    • Instytut Automatyki
    • Instytut Elektroniki
    • Instytut Fizyki
    • Instytut Informatyki
    • Instytut Matematyki
  • Polska Akademia Nauk:
    • Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej
    • Instytut Inżynierii Chemicznej
    • Zakład Karbochemii

edytuj Rozrywka

Gliwice - Gliwicki Teatr Muzyczny
Gliwice - Plac Krakowski

edytuj Kina

edytuj Festiwal filmowy

edytuj Teatry

edytuj Chóry

edytuj Miejsca

edytuj Centra handlowe

  • Arena - Centrum Handlowe - al. Jana Nowaka Jeziorańskiego
  • Forum - Centrum Handlowe - ul. Lipowa
  • Gliwickie Centrum Handlowe - ul. Zwycięstwa
  • Tesco - ul. Łabędzka

edytuj Rekreacja

Gliwice - Wnętrze Palmiarni Miejskiej.

Około 12% powierzchni Gliwic stanowią tereny rekreacyjne. Gliwice należą również do najbardziej "zielonych" miast w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym.

edytuj Parki

  • Park Bolesława Chrobrego
  • Park Fryderyka Chopina
  • Park Leśny
  • Park Plac Grunwaldzki
  • Park Starokozielski
  • Park Szwajcaria

edytuj Kąpieliska

edytuj Inne

edytuj Turystyka

Amatorzy turystyki mogą na terenie Gliwic korzystać z pieszych szlaków turystycznych, rowerowych szlaków turystycznych lub ścieżek rowerowych.

edytuj Szlaki turystyczne

Znakowane:

Pozostałe:

edytuj Ścieżki rowerowe

21 tras rowerowych o długości około 60 km

edytuj Komunikacja miejska

Gliwice - Tramwaj na wiadukcie wzdłuż ulicy Chorzowskiej

Komunikację miejską na terenie miasta organizuje KZK GOP.

edytuj Tramwaje

edytuj Autobusy

edytuj Przewoźnicy

Do największych przewoźników na terenie miasta należą:

edytuj Media

edytuj Radio

Oprócz polskich stacji radiowych, słyszalne są także czeskie rozgłośnie radiowe: Český rozhlas 1, Český rozhlas 2, Český rozhlas 3, Český rozhlas Ostrava, Český rozhlas Olomouc, Frekvence 1, Radio Impuls, Radio Helax czy Evropa 2.

edytuj Telewizja

W mieście możliwy jest dostęp do wielu operatorów telewizji kablowej (m.in. UPC Polska).

Polskie stacje telewizyjne dostępne drogą naziemną:

edytuj Prasa lokalna

  • "Nowiny Gliwickie"
  • "Dziennik Zachodni"
  • "Gazeta Gliwicka" (bezpłatny tygodnik społeczno-kulturalny)
  • "Informator Rynkowy"
  • "Gliwicki Magazyn Kulturalny"
  • "Chemik" (miesięcznik naukowo-techniczny)
  • "Miejski Serwis Informacyjny"

edytuj Transport

edytuj Drogowy

Gliwice leżą na skrzyżowaniu ważnych polskich i europejskich drogowych szlaków komunikacyjnych: wschód-zachód (autostrada A4), północ-południe (planowana autostrada A1).

Węzeł autostradowy Sośnica łączący obecnie autostradę A4 z drogą krajową 44, a w przyszłości z budowaną autostradą A1 oraz obwodnicą Gliwic, będzie największym węzłem drogowym w Polsce.

Drogi Wojewódzkie:

Drogi Krajowe:

Drogi Europejskie:

Autostrady:

Inne drogi:

edytuj Kolejowy

Gliwice - Dworzec kolejowy
Gliwice - Ulica Zwycięstwa

W Gliwicach znajduje się jeden z ważniejszych węzłów kolejowych w Polsce. Gliwicki dworzec kolejowy należy do największych i najważnejszych (zaraz po katowickim) dworców kolejowych Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, według kategoryzacji PKP oznaczony kategorią A.

Dworce:

Stacje osobowe:

Stacje towarowe:

Stacje wąskotorowe:

  • Gliwice Śródmieście - Otwarta w 1990 roku w celu zwiększenia dostępności transportu wąskotorowego. Obecnie jej resztki można zobaczyć schodząc w dół ul. Św. Katarzyny.
  • Gliwice Trynek - Działała oficjalnie w latach 1899-1994. Stacja posiadała między innymi: lokomotywownię, żuraw wodny, budynek stacyjny, magazyn i wagę wagonową. Stacja ta przez jakiś czas (lata przed II wojną światową) znajdowała się na zelektryfikowanym odcinku z Huty Gliwice do Kopalni Gliwice. Obecnie na terenie stacji znajduje się stacja benzynowa.

Obecnie Górnośląskie Koleje Wąskotorowe na terenie Gliwic w 90% nie istnieje. Został jedynie odcinek Paproć-Stanica przez Rudy Raciborskie. Ponadto tory prowadziły do Fabryki Lin i Drutów przy gliwickiej palmiarni.

edytuj Wodny

Gliwice - Nieistniejący port na Kanale Kłodnickim

Gliwice oraz Górnośląski Okręg Przemysłowy przez Kanał Gliwicki i dalej przez rzekę Odrę ma połączenie z zespołem portowym Szczecin-Świnoujście oraz z innymi europejskimi drogami wodnymi.

edytuj Lotniczy

W odległości do 100 km od Gliwic znajdują się trzy międzynarodowe porty lotnicze:

Poza tym na terenie miasta w dzielnicy Trynek znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Gliwickiego.

edytuj Sport

Kluby sportowe:

Kluby piłkarskie:

Kluby futsalowe:

Kluby koszykarskie: