Zimbabwe.html



Zimbabwe (voorheen Rhodesië en Zuid-Rhodesië) is een land in Afrika en grenst aan Zambia, Mozambique, Zuid-Afrika, Namibië en Botswana.

bewerk Geschiedenis

bewerk Prekoloniale periode

Jagers uit de IJzertijd, gerelateerd aan de huidige Khoisan, bewoonden het gebied ongeveer 5000 jaar geleden of eerder. Zij beeldden scenes van het leven uit in rotstekeningen door geheel Zimbabwe; deze staan bekend als Bushman paintings. In ongeveer 300 n. Chr. begonnen Bantoe sprekende volken naar deze regio te migreren, en de eerder aanwezige jagers te verdringen. Onder deze bantoevolken waren ook de voorouders van de Shona. De ruïnes van Groot Zimbabwe (vermoedelijk een Shona sprekend rijk) getuigen hiervan. Vandaag de dag vormen de Shona ongeveer vier vijfde van de totale bevolking. Gekoppeld aan het ontstaan van contacten met Moslim-handelaren aan de kust van de Indische Oceaan rond de 10e eeuw begon Groot-Zimbabwe zich te ontwikkelen in de 11e eeuw. Dit rijk verhandelde goud, ivoor en koper voor onder andere textiel, glas en keramiek. Halverwege de 15e eeuw viel dit Shona-rijk uiteen.

Gedurende een onrustige periode in Zuidelijk Afrika, bekend als Mfecane, trokken onder leiding van Mzilikazi de Ndebele (ook Matabele genoemd) in 1834 vanuit het huidige Zuid-Afrika het huidige Zimbabwe in. De Matabele waren oorspronkelijk onderdeel van het Zulu-rijk van Shaka. In het huidige Zimbabwe streden zij onder anderen tegen de Shona en vormden uiteindelijk een rijk dat nu Matabeleland heet. Gedurende de migratie en strijd werden vele lokale clans en individuen opgeslokt in het rijk van de Ndebele. Het Sindebele werd de lingua franca. Zij hadden wel een lagere sociale status dan de Ndebele.

bewerk Koloniale geschiedenis

In de eerste helft van de 19 de eeuw werd het gebied voornamelijk bewoond door de Shona en de Matabele. De Matabele stonden onder leiding van koning Mzilikazi en waren vooral veeboeren.

De 'British South Africa Company', onder de leiding van Cecil Rhodes, startte in 1888 met de ontginning van de aanwezige ertsen. Hij noemde het gebied dat het huidige Zimbabwe en Zambia omvat naar zichzelf: Rhodesië. Het was de start van de kolonisatie. De lokale bevolking wordt ondergebracht in reservaten, terwijl de blanken de beste landbouwgronden bezetten. De Ndebele en later ook de Shonastam kwam in opstand, maar deze mislukte.

In 1923 kreeg het gebied zelfbestuur en werd Zimbabwe een Britse kolonie met als naam Zuid-Rhodesië. Sinds 1953 maakte het deel uit van de 'Federatie van Rhodesië en Nyassaland': Zuid-Rhodesië (het latere Rhodesië of het huidige Zimbabwe), Noord-Rhodesië (het huidige Zambia) en Nyassaland (het huidige Malawi). In 1963 viel de federatie uiteen: Zambia en Malawi werden zelfstandig.

bewerk Blank minderheidsbewind

Op 11 november 1965 riep de blanke regering onder leiding van Ian Smith de onafhankelijkheid uit van Rhodesië. Er kwam gewapend verzet van de lokale bevolking via de 'Zimbabwe African People's Union (ZAPU) en de 'Zimbabwe African National Union (ZANU).

bewerk Zwart meerderheidsbewind

In 1979 ging het land Zimbabwe Rhodesië heten. Zimbabwe Rhodesië keerde als gevolg van de Lancaster House Agreement enkele maanden terug onder Brits beheer, waarna het op 18 april 1980 als Zimbabwe onafhankelijk werd. Robert Mugabe werd minister-president. Hij voerde aanvankelijk een gematigd bewind, dat echter met het verstrijken van de tijd steeds meer dictatoriale trekjes begon te vertonen. Hij streefde naar een éénpartijstelsel, hetgeen in strijd was met het akkoord van Lancaster House, maar overeenkwam met de gangbare politiek in vele andere Afrikaanse landen.

Hiertoe moest allereerst zijn bondgenoot uit de guerrilla tegen Ian Smith, Joshua Nkomo, worden uitgeschakeld. Deze was minister van Binnenlandse Zaken, en had zijn machtsbasis in Matabeleland. De Matabele kwamen in opstand tegen de onderdrukking, en onder hen werd een bloedbad aangericht. De ZAPU van Nkomo werd tenslotte in 1988 samengevoegd met de ZANU van Mugabe.

Vervolgens werd de eerste president van de republiek, Edward Banana, weggewerkt en gearresteerd op beschuldiging van homoseksualiteit. Mugabe nam het presidentschap op zich en bleef ook premier. Maar dit alles speelde binnen de zwarte gemeenschap. De blanke boeren werden met rust gelaten tot aan het jaar 2000. Zij waren verantwoordelijk voor de welvaart en Zimbabwe bleef een voedselexporteur van belang.

bewerk Landpolitiek

In 2000 behaalde een nieuwe oppositiepartij, de Movement for Democratic Change (MDC), een opvallend resultaat bij de algemene verkiezingen. Wanneer niet zou zijn gefraudeerd, zou zij waarschijnlijk een meerderheid hebben behaald. Mugabe besloot de steun van de bevolking terug te winnen door een nieuwe landspolitiek.

Hij voerde het landhervormingsprogramma in, met de bedoeling om een aanzienlijk deel van de rijke landbouwgronden in handen van blanke boeren terug te geven aan de zwarte Zimbabwanen. De herverdeling ging aanvankelijk traag, totdat de regering vanaf 2000 de boerderijen van blanken op grote schaal en zonder enige vorm van compensatie begon te onteigenen. Rechters die in hun arresten de onteigeningen als illegaal en ongrondwettelijk verklaarden werden buitenspel gezet door de regering. De verworven landerijen werden verdeeld onder politieke bondgenoten van Mugabe. Bij hen ontbrak echter de agrarische expertise en de wil om te investeren in commerciële landbouw, zodat de meeste akkers al snel verwilderden en de agrarische productie compleet instortte. Hierdoor steeg de werkloosheid aanzienlijk tot bijna 85% en ontstond er een hongersnood. Sindsdien is ongeveer een derde van de bevolking afhankelijk van humanitaire voedselhulp.

Verkiezingen worden nog slechts met behulp van geweld en intimidatie gewonnen. De pers is aan banden gelegd, kritische buitenlandse media (met name de BBC) worden geweerd. Oppositionele politici worden verdacht gemaakt, beschuldigd van verraad (m.n. MDC-leider Morgan Tsvangirai) en/of gevangen gezet. In 2005 kondigde de overheid Operatie Murambatsvina aan. De zich uitbreidende sloppenwijken, die als een bron van onvrede worden gezien, worden op grote schaal met bulldozers opgeruimd, waardoor honderdduizenden mensen helemaal dakloos worden. Sinds het eind van de jaren negentig zijn al zo'n drie miljoen mensen het land uit gevlucht, vooral naar Zuid-Afrika.

De economie heeft het hoogste krimppercentage en de hoogste inflatie ter wereld. Het verliep zelfs tot 4500%. Het regime schuift steevast alle schuld voor de problemen in de schoenen van imperialistische mogendheden (met name Groot-Brittannië en de Verenigde Staten), die van Zimbabwe opnieuw een kolonie zouden willen maken. Er wordt toenadering gezocht tot niet-westerse landen zoals Libië en China voor noodkredieten om bijvoorbeeld acute brandstoftekorten op te lossen. Het Internationaal Monetair Fonds verwachtte dat de inflatie in Zimbabwe aan het eind van 2007 100.000% zou bedragen. ^[4]

Eind september 2007 wordt een nieuwe wet in het Zimbabwaanse parlement aangenomen welke de blanke bevolking opdraagt een meerderheidsbelang in hun bedrijven aan de inheemse bevolking af te staan. Hiermee lijkt het jaar 2000 nog eens te worden herhaald. Volgens Paul Mangwana, Minister van Inheemse Zaken is het "niet racistisch om zaken die verkeerd zijn te corrigeren". De wet zou "koloniale ongelijkheden rechtzetten".

Op 18 januari 2008 worden er biljetten van 1 miljoen, 5 miljoen, 10 miljoen en 250 miljoen Zimbabwaanse dollars uitgegeven. Dit laatste biljet is het briefje met de hoogste nominale waarde ter wereld. Op 20 juli 2008 worden er biljetten van 100 miljard Zimbabwaanse dollars uitgegeven.

Als men praat over de waarde van een biljet wordt doorgaans de zwartemarktwaarde genomen. Deze waarde is veel lager dan de officiële wisselkoers, maar is reëel als men kijkt naar de prijzen van levensmiddelen. De officiële wisselkoers is vastgesteld door de regering en wordt kunstmatig hoog gehouden. Als men de officiële wisselkoers aan zou houden, zou de prijs van een brood omgerekend ongeveer 400 euro bedragen.

bewerk Bestuurlijke indeling

Zie Provincies van Zimbabwe voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bestuurlijke indeling van Zimbabwe

Zimbabwe is ingedeeld in 8 provincies en 2 steden met provinciale status:

• Bulawayo (stad)
• Harare (stad)
• Manicaland
• Mashonaland Central
• Mashonaland East
• Mashonaland West
• Masvingo
• Matabeleland North
• Matabeleland South
• Midlands

bewerk Geografie

• lengte landgrenzen: Botswana: 813 km, Mozambique: 1231 km, Zuid-Afrika: 225 km en Zambia: 797 km.
• kustlijn: geen
• hoogste punt: Inyangani 2592 m
• laagste punt: samenloop van de rivieren Runde en Save 162 m
• delfstoffen: steenkool, chroom, asbest, goud, koper, vanadium, lithium, tin, platina
• grootste rivier: Zambezi
• Karibameer: 6000 km²: is een stuwmeer gevormd door de aanleg in 1955 van de Karibadam in Kariba.

Chimanimanigebergte

bewerk Talen

Van de talen die in Zimbabwe gesproken worden hebben het Shona, Ndebele en Engels een officiële status. Ook wordt er Dombe, Fanagalo, Hietshware, Kalanga, Kunda, Lozi, Manyika, Nambya, Ndau, Nsenga, Nyanja, Tonga, Tsonga, Tswa, Tswana en Venda gesproken en gebruikt men Zimbabwe Sign Language.^[5]

bewerk Zie ook

• Monumenten op de Werelderfgoedlijst
• Zimbabwe van A tot Z
• Lijst van Afrikaanse muzikanten

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Zimbabwe van Wikimedia Commons.

Zie ook de Atlas van Zimbabwe op Wikimedia Commons.

16°-22° ZB, 25°-33° O