Oude Lijn.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
De Oude Lijn is de oudste spoorlijn van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM) en loopt over de route Amsterdam – Haarlem – Leiden – Den Haag HS – Delft – Schiedam – Rotterdam.
Inhoud |
bewerk Aanleg
De spoorlijn van Amsterdam naar Haarlem werd geopend op 20 september 1839 als eerste spoorlijn in Nederland. Haarlem – Leiden in 1842, Leiden – Den Haag in 1843, Den Haag – Rotterdam in 1847.
De lijn werd aangelegd in breedspoor (1945 millimeter), de ombouw tot normaalspoor (1435 millimeter) vond plaats in 1866 om de lijn te kunnen laten aansluiten op andere al in normaalspoor uitgevoerde lijnen.
De lijn had aanvankelijk zijn vertrekpunt bij het tijdelijke Station d'Eenhonderd Roe. Dit station lag op het grondgebied van de gemeente Sloten (NH), net buiten de grens van de stad Amsterdam. Nadat de problemen met de grond waren opgelost kon in 1842 het Station Willemspoort, net buiten de Haarlemmerpoort worden geopend. Dit station werd gesloten in 1878, waarbij de lijn verlengd werd naar het tijdelijke station Droogbak. In 1889 kon het nieuwe Centraal Station in gebruik worden genomen, en dit is nog tot op de dag van vandaag het belangrijkste station van Amsterdam.
Op de plek van het oorspronkelijke station van Haarlem uit 1839 werden de werkplaatsen voor het onderhoud van het spoorwegmaterieel ingericht, het begin van de Hoofdwerkplaats Haarlem. In 1842 kwam het eerste station van Haarlem in gebruik net binnen de stadswallen, op de plek waar sinds 1908 het huidige station ligt.
In Leiden, Den Haag, Delft, Schiedam en Rotterdam werden de stations net buiten de toen nog intact zijnde stadswallen gelegd. Daarom kwam het station Den Haag HS te liggen op het grondgebied van Rijswijk (ZH). Pas later werd dit Haags grondgebied. De Oude Lijn was bij dit station gekoppeld aan het Haagse tramnet. Tot 1974 werden hier goederenwagens overgebracht van het spoor- naar het tramnet, waarna deze door een tramlocomotief verder konder worden gereden naar de Scheveningse haven, over de sporen van de huidige tramlijn 11. Na die tijd werden Oude Lijn en tramnet losgekoppeld.[1]
In Delft loopt de spoorlijn over een lang spoorviaduct vlak langs de binnenstad. Dit spoorviaduct wordt beschouwd als een knelpunt in het spoornetwerk en als overlastgevend voor de spoorzone Delft. De spoortunnel Delft moet komende jaren dit spoorviaduct gaan vervangen.
Het Rotterdamse eindpunt kwam net buiten de Delftse Poort te liggen. Het werd Station Delftse Poort (Rotterdam DP) genoemd. Sinds 1953 ligt hier het Centraal Station.
De Oude Lijn werd geëlektrificeerd in 1924-1927. Hiervoor werd het Blokkendoosmaterieel (Mat '24) aangeschaft.
bewerk Recente uitbreidingen
Sinds de aanleg is de Oude Lijn in de afgelopen ruim anderhalve eeuw een der belangrijkste spoorlijnen in Nederland gebleven, dit ondanks het feit dat sinds 1981 de Schiphollijn tussen Leiden en Amsterdam een deel van de functie heeft overgenomen.
In jaren tachtig en negentig heeft de Nederlandse Spoorwegen flink geïnvesteerd in de modernisering van de spoorlijn. In 1983 werd een groot nieuw station Amsterdam Sloterdijk gebouwd in het kader van de Hemtunnel. Dit was het begin van de modernisering. Hierbij werd de oude lijn verlegd in Amsterdam naar het huidige Station Amsterdam Sloterdijk. Daarbij werden de Oude lijn, Zaanlijn en Schiphollijn in een station ondergebracht. In de periode 1983-1987 is dit gerealiseerd.
In de periode 1983-1996 zijn er in Amsterdam grote uitbreidingen geweest aan de oude lijn en de Zaanlijn. Hierbij is uiteindelijk het stuk oude lijn tussen Amsterdam Centraal - Sloterdijk zessporig geworden.
Alle infrastructuur is daarbij vernieuwd, in 1987 begon met de aanleg van de spoorverdubbeling Leiden - Den Haag HS - Rijswijk, dit gehele traject werd op 2 juni 1996 volledig viersporig in gebruik genomen.
Oorspronkelijke hoorde ook het deeltraject Rijswijk - Schiedam Centrum bij dit project. Omdat men in Delft een tunnel wilde is dit uitgesteld. Het deeltraject tussen Schiedam Centrum en Rotterdam Centraal is al sinds 1911 viersporig, twee sporen hiervan zijn normaal gesproken gereserveerd voor de treinen van de Hoekse Lijn.
Tussen de Haagse stations Laan van NOI en HS volgde sinds 1908 de Hofpleinlijn hetzelfde tracé als de Oude Lijn, hierdoor was dit deel van de lijn toen al viersporig. In de jaren zeventig is ter hoogte van Den Haag Laan van NOI het spoor over korte afstand uitgebreid naar zes sporen. De extra sporen werden benut door de treinen van de Hofpleinlijn en Zoetermeerlijn: deze reden voortaan niet meer naar Den Haag HS, maar naar het nieuwe station Den Haag CS. Toen de Hofpleinlijn en de Zoetermeerlijn in 2006 overgingen naar RandstadRail, werden daarbij ook twee van de sporen op station Laan van NOI afgescheiden van de Oude Lijn, die nu dus nog vier sporen beschikbaar heeft voor het treinverkeer.